Historia Oddziału 074 KOCIEWIE 1925-2025 r
W Starogardzie i okolicy gołębie pocztowe były hodowane wkrótce po zakończeniu I wojny światowej. Znany i ceniony hodowca i działacz PZHGP Kazimierz Jakubowski w 7 numerze „Hodowcy” z lipca 1964 roku prezentuje sylwetkę pioniera polskiego gołębiarstwa pocztowego Wilibalda Kowalskiego, urodzonego w 1899 roku w Bottrop (Westfalia – Niemcy), który po zakończeniu I wojny światowej wrócił do Polski i zamieszkał we wsi Kaliska powiat Starogard, i z sukcesami kontynuował hodowlę gołębi pocztowych, którą jako nastolatek rozpoczynał przynależąc do jednego z niemieckich towarzystw hodowców. Jakubowski pisze, że również w Kaliskach odnosił Kowalski sukcesy lotowe, do roku 1921, gdy wraz z rodzicami przeprowadził się na Śląsk, do Rydułtowych. Skoro odnosił sukcesy lotowe to z kimś rywalizował, to znaczy wkrótce po zakończeniu I wojny światowej na ziemiach polskich zaczęła rozwijać się hodowla gołębi pocztowych, powstawały grupki hodowców, którzy z pomocą wojska zaczęli prowadzić „tresurę” gołębi. W Starogardzie hodowla gołębi pocztowych była prowadzona – jak podaje „Hodowca Gołębi Pocztowych” nr 4 z dnia 1.04.1927 roku, przy 2. Batalionie Strzelców, który w latach 1920 – 1930 kwaterował w tzw. „białych koszarach” przy ul. Paderewskiego, zapewne do 1930 roku, kiedy to ów batalion został przeniesiony do Tczewa.
Z grona cywilnych hodowców, do którego m.in. należeli: Jan Śniechowski, Franciszek Szczodrowski, Robert Maza, Konrad Keller, na początku lat 20. ubiegłego wieku powstało na terenie miasta Starogardu Stowarzyszenie Hodowców Drobiu, Gołębi, Ptactwa Wodnego i Śpiewającego.
Około roku 1925 na bazie tego stowarzyszenia powstało w Starogardzie nowe pod nazwą Towarzystwo Hodowli Drobiu i Gołębi Pocztowych „Mestwin”, które podlegało Okręgowemu Związkowi Towarzystw Hodowców
Gołębi Pocztowych w Toruniu, a inicjatorami i również członkami Zarządu byli:
- Jan Urbański – prezes
- Albert Brzeziński – wiceprezes
- Sylwester Danielewicz – sekretarz
- Konrad Keller – skarbnik
Zarząd ten z pewnymi zmianami urzędował do roku 1932.
Do końca 1928 roku na terenie Starogardu działały dwa towarzystwa hodowców gołębi pocztowych: 015 przy 2. Batalionie Strzelców oraz Towarzystwo 036 „Mestwin”. Wiadomo o tym z informacji o zaleganiu ze składkami za rok 1928 obu towarzystw, o czym informuje skarbnik Zarządu Zjednoczenia w 12. numerze „Hodowcy Gołębi Pocztowych” z grudnia 1928 roku.
Towarzystwo „Mestwin” w 1929 roku urządziło I Północno-Pomorską Wystawę Drobiu, Gołębi, Ptactwa Wodnego i Śpiewającego, która odbyła się w sali "Sokolniczówki " (obecnie kino "Sokół"). Z informacji o zdobytych nagrodach zamieszczonej w numerze 6. „Hodowcy Gołębi Pocztowych” z czerwca 1929 roku dowiadujemy się, że wśród licznego grona nagrodzonych było kilkudziesięciu hodowców ze Starogardu i pobliskich okolic, co świadczy o liczebności i prężności miejscowego środowiska hodowców gołębi pocztowych.
Znajdujemy tu m.in. takich hodowców: Andrzej Block, Wojciech (Albert) Brzeziński, Julian Brzeziński (ze Skarszew), Sylwester Danielewicz, Władysław Jasnoch, Jan Kaszubowski, Karol Köhler, Robert Maza, Marjan Nagórski, Paweł Pestka, Jan Śniechowski, Gustaw Straus, Franciszek Szczodrowski, Jan Wett, Edward Witt, Alfons Żychski.
W roku 1932 powołany został nowy Zarząd Towarzystwa „Mestwin”, w skład którego weszli:
- Franciszek Bienias – prezes (wachmistrz 29 Pułku Szwoleżerów)
- Bogdan Jezierski – wiceprezes
- Alfons Marchlewicz – sekretarz
- Paweł Pestka – skarbnik
Zarząd ten pełnił swoje obowiązki (z wyjątkiem małych zmian) do 1939 roku. Towarzystwo Hodowców Gołębi Pocztowych "Mestwin" w latach trzydziestych liczyło około 40 członków. Najdalsze loty gołębi dorosłych odbywały się z miejscowości Kostrzyń i Modlin, natomiast dla gołębi młodych z Chojnic i Krokowej. W miesiącu sierpniu 1939 roku na podstawie rozkazu M.O.N. wszystkie gołębie pocztowe na terenie miasta i powiatu zlikwidowano, jak wiadomo 1.09.1939 roku wybuchła wojna.
W roku 1945 reaktywowano przedwojenne Stowarzyszenie Hodowli Gołębi Pocztowych „Mestwin" zgodnie z ustaleniami i zgodą Starostwa Powiatowego – Wydział Spraw Wojskowych.
W skład Zarządu weszli:
- Danielewicz Sylwester – prezes
- Olszewski Feliks wiceprezes
- Marchlewicz Alfons – sekretarz
- Albrecht Brunon – skarbnik
Wszyscy członkowie Stowarzyszenia zobowiązani byli uzyskać zezwolenie Starostwa Powiatowego w Starogardzie na hodowanie gołębi pocztowych. Dla sprawnego działania Stowarzyszenia, wybrany Zarząd nawiązał kontrakt ze Związkiem Hodowców Gołębi Pocztowych w Poznaniu, który przesłał opracowany statut, na podstawie którego można było dalej działać. Zarząd w tym składzie pełnił swoje obowiązki do 1948 roku, po czym nastąpiła zmiana.
Do najbardziej aktywnych członków, którzy pełnili różne funkcje w Zarządzie Oddziału oraz Komisji Rewizyjnej i Sądu Koleżeńskiego do roku 1952 tj. do czasu powołania Grupy Lotowej w Starogardzie zaliczyć należy kolegów: Kamiński Józef, Olszewski Feliks, Paczosa Antoni, Falkowski Jan, Rożek, Zadurski Alfons, Kminek Adam, Albrecht Brunon, Tiałowski Tadeusz, Ulatowski Kazimierz. Warto nadmienić, że do roku 1952 Oddział „Mestwin” należał do Grupy Lotowej w Tczewie; oraz że powstał jako piąty Oddział po zakończeniu działań wojennych na obszarze województwa gdańskiego.
W roku 1946 na terenie kraju istniały dwa Związki Polskich Hodowców Gołębi Pocztowych, jeden prowadził swoją działalność na terenach środkowych i północnych z siedzibą w Poznaniu, drugi na obszarze Polski południowej z siedzibą w Krakowie. W związku z tym w kwietniu 1946 r. wybrano Komitet, który miał na celu zorganizowanie zjednoczenia Hodowców Gołębi Pocztowych. Przystąpiono do pracy zupełnie bez funduszy, tylko z dobrą chęcią i wolą służenia dobru publicznemu. Prace komitetu szły przede wszystkim w kierunku zorganizowania Towarzystw i Grup Lotowych na terenie całej Polski.
Udało się to w części, gdyż w ciągu 5 miesięcy zorganizowano około 1800 hodowców posiadających 50000 sztuk gołębi pocztowych. Nie wszyscy zrozumieli korzyści płynące z istnienia organizacji, nie wszyscy przystąpili do Zjednoczenia Polskich Hodowców Gołębi Pocztowych, by je wydźwignąć i nadać mu kierunek taki, jaki miało do roku 1939.
W dniu 27 października 1946 r. odbył się w Krakowie Walny Zjazd Delegatów Polskich Hodowców Gołębi Pocztowych. Na zjeździe tym wybrano Zarząd Zjednoczenia Polskich Hodowców Gołębi Pocztowych z siedzibą w Poznaniu.
W dniu 23 marca 1952 roku z inicjatywy kolegów: Józefa Kamińskiego i Antoniego Paczosy odbyło się Walne Zebranie nowo powstającej Grupy Lotowej w Starogardzie Gdańskim. W skład Grupy Lotowej weszły oddziały: Oddział XI- 8 Skarszewy, XI-56 Lubichowo oraz Oddział XI - 6 i XI - 44 Starogard.
Oddział XI - 44 powstał z członków Oddziału XI - 6 ( miasto i powiat podzielono na dwie części). Skład ścisłego Zarządu powstającej Grupy Lotowej przedstawiał się następująco:
- Kamiński Józef –– prezes
- Fiałkowski Tadeusz – sekretarz
- Olszewski Feliks – skarbnik
Grupa Lotowa w Starogardzie działała do roku 1975, tj. do czasu reorganizacji województw i likwidacji powiatów. W skład ścisłego Zarządu naszego Oddziału w latach 1952 - 1975 wchodzili koledzy: Kamiński Józef, Paczosa Antoni, Platta Bernard, Kochanowski Antoni, Felski Edward i Nowak Jan.
Należy nadmienić, że od pierwszych lat powojennych członkowie naszego Oddziału udzielali się w pracach jednostek nadrzędnych Związku. Członkiem Zarządu Okręgu XI - Gdańsk był kolega Kochanowski Antoni, członkiem Komisji Rewizyjnej Okręgu – Felski Edward a członkiem Sądu Koleżeńskiego Okręgu – Nowak Jan.
W roku 1975 po likwidacji Grupy Lotowej w Starogardzie powstał jeden Oddział z członków Oddziału XI - 6, XI - 8, XI - 44 i XI - 56. Oddziałem tym kierował dotychczasowy Zarząd Grupy Lotowej w składzie:
- Kajut Jan – prezes
- Nowak Jan – sekretarz
- Felski Edward – skarbnik
Zarząd ten działał do roku 1978, kiedy nastąpiła zmiana na stanowisku prezesa, funkcję tę objął Gerard Borchard i pełnił do tragicznej śmierci – 4.06.1992 roku. Dla sprawnego działania, szczególnie wkładania gołębi i wysyłki na loty oraz przechowywania klatek transportowych w roku 1974 wybudowano pawilon gospodarczy na zapleczu Miejskiego Domu Kultury.
Prace przy budowie pawilonu zostały wykonane całkowicie w czynie społecznym. Po śmierci kolegi Gerarda Borcharda prezesem Oddziału został Zbigniew Duda. Następnie przez kilka kadencji funkcję prezesa pełnił kol. Andrzej Walendziak. Od roku 2012 funkcje prezesa Zarządu Oddziału pełnił kol. Andrzej Felski, a od 2021 roku do chwili obecnej funkcje prezesa pełni Zygmunt Wohlert. W tym miejscu warto przedstawić pozostałych członków Zarządu na dzień dzisiejszy tj.:
- Wohlert Grzegorz – wiceprezes ds. organizacji lotów,
- Stoboy Witold – wiceprezes ds. finansowych,
- Grabowski Stanisław – wiceprezes ds. gospodarczych,
- Wesołowski Łukasz –sekretarz,
- Grochocki Łukasz – członek Zarządu,
- Bartel Krzysztof – członek Zarządu,
- Malewski Dariusz – członek Zarządu,
- Puttkammer Andrzej – członek Zarządu,
- Kordecki Henryk – przewodniczący Komisji Rewizyjnej,
- Seroka Ireneusz – przewodniczący Komisji Dyscyplinarnej.
Na wiosnę 1991 roku zakupiono autobus marki Jelcz, który został przez hodowców w czynie społecznym przebudowany na kabinę transportową do przewozu gołębi na loty. Kabina ta służyła w latach 90. także innym oddziałom Okręgu Gdańsk, zabierając gołębie na loty, również zagraniczne z terenu Niemiec i Holandii. Jednocześnie zbudowano klatki wystawowe dla 210 gołębi, które to są wykorzystywane do dnia dzisiejszego.
W tym czasie był to jeden z pierwszych oddziałów w Okręgu Gdańsk, który posiadał własny transport i klatki wystawowe.
Kolejną ambicją Zarządu Oddziału było mieć własny sztandar i tak też się stało, jako pierwszy z oddziałów Okręgu Gdańsk Oddział Starogard został posiadaczem sztandaru.. Doświadczenie organizacyjne zdobyte podczas działalności w Oddziale procentowały i zyskiwały uznanie coraz to szerszego grona hodowców okręgu gdańskiego. Do różnych instancji Okręgu wybierano hodowców z Oddziału Kociewie i tak; kol. Zbigniew Duda, w latach 1991-1995 był wiceprezesem ds. organizacji lotów Okręgu Gdańsk, a w latach 1995-1999 sekretarzem Okręgowego Sądu Koleżeńskiego; natomiast od 1999 roku do chili obecnej pełni funkcję wiceprezesa ds. finansowych Okręgu skupiającego 18000 członków, będącego 5. co do wielkości okręgiem w Polsce na 40 istniejących oraz pełni drugą kadencję funkcję Przewodniczącego Głównej Komisji Rewizyjnej PZHGP, jest też delegatem na Krajowy Walny Zjazd.
W latach 1999-2007 przez dwie kadencje członkiem Okręgowej Komisji Rewizyjnej był kol. Andrzej Felski, od 2007-2011 był kol. Andrzej Walendziak, Od 2011 do 2015 sekretarzem Okręgowej Komisji Rewizyjnej był kol. Łukasz Grochocki.
W połowie lat 90. następują lata smutne dla Oddziału. Smutne, bo 4.06.1992 roku ginie śmiercią tragiczną – w wypadku samochodowym – długoletni prezes Gerard Borchard. W krótkim czasie umierają: wieloletni sekretarz Jan Nowak oraz skarbnik Edward Felski.
Następcy, którzy wychowywali się przy tak doświadczonych działaczach, nie załamali się, starając się podtrzymać dobre tradycje organizacyjne Oddziału, a nawet wyprowadzić Oddział na wyżyny Okręgu pod względem działalności i wyników sportowych.
W 1995 roku następuje rozłam w dużym, a może za dużym Oddziale Starogard Gdański. Następuje podział na trzy oddziały i tak, w odpowiedzi na wnioski tych oddziałów uchwałą Okręgu Gdańsk w dniu 7.03.1996 r. powstały oddziały: Oddział Starogard Gd.- Miasto, Oddział Starogard Gd.-Hermanowo, Oddział Lubichowo -Skórcz. Sprawę wspólnego majątku w krótkim czasie uporządkowano. Oddział Starogard Miasto a obecnie Kociewie, który był i będzie wizytówką miasta, otrzymał klatki wystawowe oraz autobus marki Jelcz (kabina) do przewozu gołębi. Niestety Oddział pozostał bez własnego lokum, gdyż dotychczasową siedzibę zabrał Urząd Miasta i sprzedał ją nowemu właścicielowi.
W maju 1999 roku Urząd Miasta w Starogardzie Gdańskim z Prezydentem na czele przyznał Oddziałowi budynek gospodarczy przy ulicy Skarszewskiej 7. Budynek ten Oddział otrzymał w opłakanym stanie. Po zmobilizowaniu sił i środków dużym kosztem finansowym i nakładem pracy budynek ten wyremontowano. Na chwilę obecną Oddział Kociewie pozostaje może jako jeden z nielicznych w Polsce, a na pewno w Okręgu bez własnego lokum, gdyż jak wiadomo budynek przy Skarszewskiej 7 zmienił właściciela.
Po wysłużeniu się kabiny na autobusie marki Jelcz zakupiono na terenie Niemiec kabinę na samochodzie marki Mercedes z przyczepą, która służyła do roku 2013. Na jesieni w 2013 roku zakupiono następną kabinę na terenie Niemiec z przyczepą w bardzo dobrym stanie, która to odpowiada wszelkim wymogom europejskim odnośnie przewozu zwierząt. A w 2017 roku zakupiono drugą przyczepę, mniejszą, na 1500 gołębi, która to w lotach na długich dystansach ma zastąpić dużą kabinę celem zmniejszenia kosztów paliwa i opłaty drogowej na ternie Niemiec. Poprzez umieszczone na samochodzie herby: Starogardu, Pelplina, Gniewa, Zblewa samochód ten wioząc gołębie na loty rozsławia nasze miasta i gminy na terenie Polski, Niemiec, Holandii, i Belgii. W kwietniu 2003 roku nastąpiło połączenie oddziału starogardzkiego i pelplińskiego, a nowy oddział przyjął nazwę Oddział Kociewie Starogard-Pelplin. Celem połączenia było zmniejszenie kosztów transportu, co sprawia że maleją opłaty ponoszone przez hodowców a także możliwe jest osiąganie lepszych wyników na szczeblu Okręgu i Polski. Dzięki połączeniu oddziałów nasi hodowcy zaczęli osiągać coraz to lepsze wyniki we współzawodnictwach lotowych na szczeblu Okręgu i Polski, a Oddział jest bardziej postrzegany w kraju, co się wiąże jednocześnie z reklamowaniem Kociewia. Oddział Kociewie jest jednym z wiodących oddziałów Okręgu Gdańsk pod względem osiąganych wyników organizacyjnych i lotowych. W Oddziale jest bardzo duża ilość hodowców, którzy na te osiągnięcia pracują i nie sposób wymienić wszystkich z imienia i nazwiska, gdyż można by było kogoś pominąć. W tak krótkim zarysie przedstawia się historia gołębiarstwa pocztowego, zapoczątkowanego przez miłośników tych pięknych ptaków na terenie Kociewia.
Hodowcy z naszego Oddziału pełnią zaszczytne funkcje w strukturach organizacyjnych Okręgu Gdańsk i Zarządu Głównego PZHGP, i tak:
Kol. Zbigniew Duda już 27 lat pełni funkcję wiceprezesa Okręgu d.s. finansowych, a 20 lat uczestniczy w pracach Głównej Komisji Rewizyjnej, aktualnie drugą kadencję jako jej przewodniczący.
Kol. Łukasz Grochocki od 2019 roku działa w Zarządzie Okręgu Gdańsk, obecnie drugą kadencję pełni funkcję prezesa Okręgu Gdańsk, (poprzednio 2019 – 2023); jest też członkiem Zarządu Głównego PZHGP, współautorem nowatorskich rozwiązań informatycznych, m.in. elektronicznego systemu potwierdzeń wypuszczeń gołębi.
Historię opracował
redaktor ogólnopolskiego czasopisma „Hodowca”
Tadeusz Woźniak
Historia Związku na terenie Pelplina
W Pelplinie tradycje Związku Hodowców Gołębi Pocztowych sięgają początku lat 60. XX w. Samolotujacy Oddział Polskiego Związku Hodowców Gołębi Pocztowych powstał 1 kwietnia 1963r. Utworzyli go pelplińscy hodowcy, którzy wcześniej należeli do grupy lotowej Tczew. Byli to Antoni Noch, Jan Latoszewski, Henryk Guz, Stanisław Mianowski. W założycielskim zebraniu uczestniczyło 32 hodowców. W skład pierwszego zarządu weszli: Jan Latoszewski, - prezes, Longin Paradowski – skarbnik, Jan Sielski – sekretarz oraz Stanisław Mianowski, Henryk Guz, Jan Grywalski.
Od początku dzięki zaangażowaniu wszystkich członków Oddział pelpliński odnosił spore sukcesy we współzawodnictwach lotowych. Dobra praca hodowlana, umiejętna selekcja ptaków oraz wytrwałości dawały dobre wyniki lotowe i wyróżnienia na wystawach. Gołąb Stanisława Imianowskiego był najlepszym lotnikiem okręgu gdańskiego w latach 1970-1971, natomiast ulubiony ptak Longina Paradowskiego nr 243 zdobył tytuł lotnika okręgu czterokrotnie 1972-1975. Te dwa wspaniałe gołębie pięć razy reprezentowały Okręg Gdańsk na wystawach ogólnopolskich.
Hodowcy czynnie uczestniczyli w pracach społecznych na rzecz miasta, a wypuszczenie setek gołębi podczas świąt państwowych i imprez sportowych stanowiło niemałą atrakcję dla mieszkańców Pelplina. W 1988r., w 25 rocznicę założenia oddziału odznaczono najbardziej zasłużonych członków. Złota odznakę związkową otrzymał wówczas Longin Paradowski, piastujący funkcję skarbnika oddziału przez 27 lat, uchwała Krajowego Walnego Zjazdu Delegatów nestorowi pelplińskich hodowców przyznano Członkostwo Honorowe Polskiego Związku Hodowców Gołębi Pocztowych.